Uzun süredir resesyon tartışmalarına konu olan Amerikan ekonomisi 2008’in ilk çeyreğinde %0,6 büyüdü. Böylece ekonominin, en azından şimdilik, resesyonda olmadığını görmüş olduk. Tabii %0,6’lık büyüme yüksek bir oran değil, ancak bildiğiniz gibi 1929 krizine benzer bir kriz bekleyenler var ve bazı yorumcular bu krizin zaten başlamış olduğunu iddia ediyorlardı. Düşük de olsa pozitif büyüme Amerikan ekonomisinde resesyon olmadığını göstermiş oldu.
ABD’de resesyon olup-olmayacağı, olacaksa şiddetinin ve derinliğinin ne olacağı tartışılırken, Amerikalı bazı iktisatçılar ekonometrik modeller yardımıyla resesyonun henüz başlamadığını gösteriyorlardı. Orhan Karaca da ABD’deki resesyon ihtimalini tahmin etmek için 4 adet model kurmuş. Sonuç olarak resesyon henüz başlamadığını bulmuş. Ancak kurduğu modelle Amerika’da açıklanan her yeni veriyi kullanarak resesyon ihtimalindeki değişmeleri takip edebilecek, tabii biz de takip edebileceğiz. Bu faydalı çalışmayı okumak için buraya tıklayabilirsiniz.
Son haftalarda ülkede iki konu tartışılır oldu. Biri politik ve diğeri ekonomiyle ilgili konu. Birincisi, tabii ki türban yasağının kaldırılıp-kaldırılmamasıyla ilgili tartışma. Ekonomik olan ise Amerikan ekonomisindeki resesyon ihtimali. Biz ikincisi üzerinde duralım.
Amerikan ekonomisindeki resesyon ihtimali üzerine iktisatçılar ikiye ayrılmış durumda. Birinci gruptaki iktisatçılar Amerikan ekonomisinde henüz bir resesyonun başlamadığı, gelecekte de resesyon değil, ama durgunluk olabileceği görüşündeler.
İkinci gruptaki iktisatçılara ise, Amerikan’ın resesyon başlangıcında olduğunu ve resesyon kaçınılmaz olduğunu söylüyorlar. Onlara göre, resesyon, Amerikan ekonomisinden sonra dünya ekonomisini de vuracak.
Türkiye’deki iktisatçılardaki hakim görüş 2. grubun haklı olduğu yönünde. ABD ekonomisindeki kaçınılmaz resesyon Çin’i, AB ekonomisini, oradan Türkiye ekonomisini ve tüm dünya ekonomisini vuracak diye düşünüyorlar. Türkiye’de enteresan bir durum var. Bu görüşte olan bazı iktisatçılar, siyasi görüşlerinin de etkisiyle, kriz çıksın diye çalışmaya başladılar.
Deniz Gökçe bir süredir bu konuyla ilgili yazılar yazıyor. Kendisi 1. görüşün doğru olduğunu düşünüyor. Zaten karamsar görüşleri her yerde bol bol duyuyoruz, biraz da iyimser şeyler okuyalım: Link 1, link 2, link 3.
Amerikan ekonomisinde subprime mortgage probleminin ortaya çıkması ile başlayan ekonomide resesyon beklentisi, geçtiğimiz aylarda açıklanan istihdam azalışı verisi ile birlikte tavan yapmıştı (bu veri daha sonra istihdam artışı olarak revize edildi). Bugün yeni istihdam verisi geldi; 166 bin kişilik artış. 166 binlik artış çok fazla sayılmaz ama resesyon ağır bir laf, altında kalmamak lazım. Aceleci yorumlardan kaçınmak lazım.
Ben bu yazıyı yazarken ekonomitürk’te de bu konuyla ilgili bir yazı gördüm. Onu da buradan okuyabilirsiniz.
Not: Daha önce 106 bin olarak yazmıştım, TV'de gördüğüm bir haberden alımıştım bu sayıyı. Sanırım bir yanlış anlaşılma oldu. Doğrusu Ekim ayında 166 bin kişilik istihdam artışıdır.
Amerikan Merkez Bankası FED dün yaptığı açıklama ile faiz oranlarını değiştirmediğini açıkladı. FED gelecekte faiz indirimlerinin olabileceğinin sinyalini de verdi. Buna göre yüksek enflasyon beklentilerinin ekonomi için bir tehlike olmaktan çıktığını söyleyebiliriz.
Bu gelişmeler piyasalarda olumlu algılandı. Bugün Dolar/YTL kuru 1,38 lere geriledi, İMKB-100 endeksi ise yükseldi.
